LATEST NEWS

Have a quick look at our blog to show you all of the latest news from Europlan...

TEST

TEST
WHAT TO SAY HERE

Friday, 25 November 2016

To χωρικό και κοινωνικό αποτύπωμα του προγράμματος «Εξοικονόμηση κατ’ Οίκον» στη Μητροπολιτική Αθήνα


Η ενεργειακή αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος αποτελεί κύρια μέριμνα στην κατεύθυνση ενεργειακής αναβάθμισης. Η διοχέτευση των πόρων και η αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων που τίθενται σε εφαρμογή σε αυτή την κατεύθυνση εμφανίζονται αμφίβολα.

Τα αποτελέσματα κρίνονται ανάλογα τον φορέα υπό διαφορετικό πρίσμα. Παρακάτω διερευνάται μέσα από ανοιχτά ανεπεξέργαστα στοιχεία συμμετοχής η χωρική και κοινωνική διάσταση μιας από τις προσπάθειες σε αυτή την κατεύθυνση, του προγράμματος «Εξοικονόμηση Κατ΄ Οίκον».
Επιχειρείται ο εντοπισμός του αποτυπώματος του και της κτηριακής αναβάθμισης που επέφερε σε πολεοδομικό επίπεδο στη Μητροπολιτική Αθήνα κατά κύριο λόγο αλλά και κατ επέκταση σε όλο το λεκανοπέδιο και κρίνεται ως προς αυτό. 1

Εισαγωγή- Μεθοδολογία

Στα πλαίσια συμμόρφωσης της Ελλάδας με τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αφορούν την εξοικονόμηση ενέργειας και την μείωση της εκπομπής ρύπων, μια σειρά δράσεων έχουν τεθεί σε εφαρμογή. Μεγάλης σημασίας είναι οι αλλαγές που πραγματοποιούνται στον τομέα των κατασκευών. Η ανοικοδόμηση διαδραμάτισε πάντα σημαντικό παράγοντα της ελληνικής πραγματικότητας και οικονομίας, επηρεάζοντας και διαμορφώνοντας τα κοινωνικά δρώμενα σε σημαντικό βαθμό.
Η συχνά απαιτούμενη ταχύτητα της κατασκευής και επιπλέον το σύστημα αντιπαροχής, υπαγόρευσαν ένα σύστημα δόμησης διαφορετικό από το αντίστοιχο της υπόλοιπης Ευρώπης, και είχαν σαν συνέπεια την αποσπασματική και ασχεδίαστη ανοικοδόμηση του Λεκανοπεδίου. Το αποτέλεσμα της βιαστικής και μικρού κόστους κατασκευής οδήγησε σε κτιριακές εγκαταστάσεις χαμηλών προδιαγραφών και υψηλών ενεργειακών καταναλώσεων.
Στην κατεύθυνση των διεθνών προτύπων και του εκσυγχρονισμού του δομημένου όγκου, θεσπίστηκε το 2010 ο Κανονισμός Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίου (ΚΕνΑΚ) που ορίζει τις μέγιστες επιτρεπόμενες τιμές του συντελεστή θερμοπερατότητας που μπορεί να παρουσιάζει το κέλυφος του κτιρίου, και την απόδοση των μηχανολογικών εγκαταστάσεων καθώς και το Ενεργειακό Πιστοποιητικό που υπολογίζει την ενεργειακή κατάταξη του υπάρχοντος κτίσματος.
Σε ότι αφορά στην αναβάθμιση του ήδη κτισμένου όγκου, ενθαρρύνονται σειρά παρεμβάσεων είτε στο κέλυφος του, είτε στις μηχανολογικές εγκαταστάσεις που αφορούν: τη θερμομόνωση του κελύφους, την αντικατάσταση των κουφωμάτων με ενεργειακά, τη χρήση ΑΠΕ, τα συστήματα θέρμανσης και της πηγής ενέργειας που χρησιμοποιείται, τα συστήματα ψύξης και την τοποθέτηση αυτοματισμών και έξυπνων συστημάτων.
Η συγκυρία της οικονομικής κρίσης δεν αφήνει περιθώριο για μεγάλες δαπάνες και παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας. Κρίνεται επομένως απαραίτητη η δημιουργία κινήτρων για τους ιδιοκτήτες παλαιότερων κτισμάτων ούτως ώστε να λάβουν υπ΄ όψιν τους την πιθανότητα εκσυγχρονισμού της ιδιοκτησίας τους. Τα κίνητρα είναι κυρίως οικονομικά και αφορούν στην επιδότηση ή οικονομική ελάφρυνση των ιδιοκτητών, ανάλογα την περίπτωση.
Η χρηματική ενίσχυση φτάνει με τη μορφή χρηματοδότησης από την ΕΕ. Το «Εξοικονόμηση Κατ οίκον» είναι ένα τέτοιο πρόγραμμα που μόλις ολοκληρώθηκε. Η διάρκεια εφαρμογής του ήταν από το 2011 έως το 2015. Στόχο είχε την αναβάθμιση αποκλειστικά κτιρίων κατοικιών.
Παρακάτω επιχειρούμε την αξιολόγηση του σε επίπεδο εκδήλωσης ενδιαφέροντος και κατανομής πόρων στο σύνολο της Περιφέρειας Αττικής, με έμφαση στη μητροπολιτική Αθήνα. Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης θα μας δώσουν το αποτύπωμα του εγχειρήματος, εμφανίζοντας τις περιοχές κατοικίας του πολεοδομικού συγκροτήματος Αθηνών, αλλά και των λοιπών περιαστικών δήμων που χρίζουν αναβάθμισης και παράλληλα χαρακτηρίστηκαν επιλέξιμες σύμφωνα με τα καθοριζόμενα κριτήρια.
Στην κοινωνική διάσταση αυτού του αποτυπώματος, εξετάζουμε την κατανομή των οικονομικών κατηγοριών των ωφελουμένων εντός Αττικής και Μητροπολιτικής Αθήνας. Με περαιτέρω εμβάθυνση στα στοιχεία που επεξεργαζόμαστε, είναι δυνατόν να παρουσιαστεί και η κατανομή των πόρων σε επίπεδο επιλέξιμης δαπάνης, την οποία στα πλαίσια του προγράμματος θα αναφέρουμε ως «παρέμβαση».
Τα στοιχεία παρουσιάζουν τις ομάδες εκείνες των επαγγελματιών/εμπόρων που επωφελήθηκαν ανά παρέμβαση, εξυπηρετώντας στην ανάγνωση του προγράμματος υπό το πρίσμα της τόνωσης της ελληνικής αγοράς.  Τέλος, στα πλαίσια κριτικής ανάγνωσης των αποτελεσμάτων της έρευνας, σε συνδυασμό με τα κίνητρα του προγράμματος, γίνεται προσπάθεια να απομονωθούν τα σημεία στα οποία εντοπίστηκε προβληματική η λειτουργία του. Τα προβλήματα αναζητούνται σε επίπεδο κοινωνικών ομάδων, εμπόρων και συνολικής εκτέλεσης.
Για να μπορέσουμε να εξάγουμε συμπεράσματα σε ότι αφορά στην απήχηση και την ευόδωση του προγράμματος, εξετάζουμε αρχικά τα κριτήρια που θέτει το πρόγραμμα για την επιλογή των ωφελουμένων. Αυτά είναι κοινωνικά, οικονομικά και κριτήρια ως προς το αποτέλεσμα της παρέμβασης που επιθυμεί ο υποψήφιος ωφελούμενος να πραγματοποιήσει.
Καθώς οι επιλαχόντες ιδιοκτήτες, αλλά και η αναλυτική χρηματοδότησή τους, είναι ανοιχτά και αναρτημένα από το Εθνικό Ταμείο Επιχειρηματικότητας και Ανάπτυξης, το οποίο είναι και υπεύθυνο για την διαχείριση του προγράμματος, μας παρέχονται από τους αναρτημένους «πίνακες ωφελουμένων» αναλυτικά τα στοιχεία που θα μας βοηθήσουν στην εξαγωγή συμπερασμάτων.
Τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται προκύπτουν από την επεξεργασία του συνολικού όγκου πρωτογενούς, ανεπεξέργαστης μέχρι σήμερα, πληροφορίας που παρέχεται, η οποία κατηγοριοποιήθηκε και μελετήθηκε με βάση τις ανάγκες της παρούσας έρευνας. Παρά το γεγονός ότι τα στοιχεία αφορούν το σύνολο της χώρας, στην προκειμένη περίπτωση θα διαχωριστούν και θα ληφθούν υπ΄ όψιν μόνο αυτά που αφορούν την Περιφέρεια Αττικής. Η επεξεργασία και ο διαχωρισμός θα φτάσει τόσο σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας, όσο και σε επίπεδο δήμων, για να μπορέσει να επιτευχθεί όσο το δυνατόν σαφέστερη εικόνα της κατανομής και απορρόφησης των πόρων του προγράμματος.
Μέσα από την κατηγοριοποίηση που γίνεται, καταρτίζονται χάρτες και διαγράμματα που μας επιτρέπουν την χωρική ανάγνωση της πληροφορίας που αντλήθηκε. Σε μορφή χαρτών και ποσοστών θα προσδιορίζονται χωριστά το ποσοστό κατανομής των πόρων ανά περιοχή, οι κοινωνικές ομάδες που απέκτησαν πρόσβαση στην επιδότηση ανά περιοχή, ενώ διαγραμματικά θα παρουσιαστεί και θα διαπιστωθεί μέσω της κατανομής των χρημάτων ανά παρέμβαση, αν και ποιο κομμάτι της αγοράς τονώθηκε και σε ποιο βαθμό.
Στα πλαίσια της ανάγνωσης και αξιολόγησης των προβλημάτων που προέκυψαν κατά την εφαρμογή του προγράμματος, οι πληροφορίες αντλούνται δειγματοληπτικά και με προσωπική επαφή με εμπόρους, ενεργειακούς επιθεωρητές, εκπροσώπους τραπεζών και ενδιαφερομένων να ενταχθούν στο πρόγραμμα.
  1. Αναλυτική επεξεργασία δεδομένων

attiki-1
1.1 Κατανομή σε επίπεδο Π.Ε. Αττικής.

Μετά από επεξεργασία πρωτογενούς υλικού και όγκου πληροφορίας, ομαδοποιήθηκαν οι ωφελούμενοι ανά Περιφερειακή Ενότητα και υπολογίστηκαν τα ποσοστά κατανομής τους στο λεκανοπέδιο τα οποία και παρουσιάζονται στο παρακάτω διάγραμμα. Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στη Μητροπολιτική Αθήνα με τους πέντε επιμέρους τομείς της να συγκεντρώνουν το 87% των αιτήσεων. Ακολουθεί η Περιφερειακή Ενότητα Ανατολικής Αττικής, με ποσοστό που οριακά το ξεπερνά αυτό της Π.Ε. Πειραιά, και στο τέλος έχουμε τη Δυτική Αττική με ποσοστό οριακά μεγαλύτερο από αυτό της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων.
Δεν προκαλεί έκπληξη το με διαφορά αυξημένο ποσοστό που αναλογεί στον Κεντρικό Τομέα Αθηνών. Το μεγάλο και παλαιό κτιριακό απόθεμα που συγκεντρώνει αποτελεί σαφώς κύριο στόχο τέτοιων προγραμμάτων αναβάθμισης. Από το 87% που αναλογεί στη μητροπολιτική Αθήνα, το 30% εντοπίζεται στον Κεντρικό Τομέα ενώ στους υπόλοιπους τρεις τομείς, Νότιο, Βόρειο και Δυτικό, σχεδόν ισοκατανέμεται το εναπομένον ποσοστό. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός πως η Περιφερειακή Ενότητα Πειραιά, συγκεντρώνει ποσοστό 9% από το σύνολο των αιτήσεων εντός Αττικής, ενώ η Ανατολική Αττική συγκεντρώνει το 8%.
Η ψαλίδα ανάμεσα στις περιοχές αυτές αναμενόταν μεγαλύτερη καθώς η περιφερειακή ενότητα Πειραιά, είναι σαφώς πιο πυκνοδομημένη και πιο «γερασμένη» από την Ανατολική Αττική και θεωρητικά χρήζει αμεσότερης επέμβασης στα πλαίσια της ενεργειακής αναβάθμισης. Εμβαθύνοντας δε και στα ποσά που δαπανήθηκαν στις δύο περιοχές, η Ανατολική Αττική ξεπερνά σε ποσοστό την Περιφερειακή Ενότητα Πειραιά καθώς απορρόφησαν αντίστοιχα το 10% και το 9% των συνολικών κονδυλίων του προγράμματος για την Αττική.
attiki-2
Πλήθος παραγόντων μπορούν να συνετέλεσαν στο παραπάνω αποτέλεσμα. Ο βαθμός ενημέρωσης και κινητοποίησης των ιδιοκτητών ανά περιοχή, αν και δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί, είναι πιθανός παράγοντας. Γνωρίζουμε πως, ωφελούμενοι που επρόκειτο να ενταχθούν στην πρώτη κατηγορία, με εισόδημα δηλαδή μικρότερο των 12.000€, δεν ήταν δυνατό να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα χωρίς να παρουσιάσουν εγγυητή προς τον χρηματοπιστωτικό οργανισμό με τον οποίο θα συνεργάζονταν, γεγονός που μπορεί να καταστεί αποτρεπτικό για κάποιον ιδιοκτήτη.
Επιπλέον γνωρίζουμε πως, ακόμα και στην περίπτωση παρουσίας εγγυητή, η τράπεζα διατηρούσε τη δυνατότητα και το δικαίωμα να απορρίψει την αίτηση του ωφελουμένου προτού φτάσει στο υπουργείο για τον έλεγχο της πληρότητας των κριτηρίων του προγράμματος, αν διαπίστωνε μετά από έλεγχό της, πως ο αιτούμενος είχε βεβαρημένες ή μη εξυπηρετούμενες οικονομικές υποχρεώσεις προς αυτήν ή άλλες τράπεζες.
Από τα στοιχεία που αντλήσαμε είναι αποδεικνύεται πως η πλειοψηφία των αιτήσεων σε όλες τις περιφερειακές ενότητες, αφορούσε ωφελούμενους που εντάχθηκαν στην πρώτη κατηγορία, αυτή του χαμηλότερου εισοδήματος, δεν μπορούμε όμως να γνωρίζουμε το πλήθος των αντίστοιχων μη εγκεκριμένων από την τράπεζα αιτήσεων. Εξετάζοντας το ενδιαφέρον παράλληλα που δόθηκε στην αναβάθμιση κατοικιών της Ανατολικής Αττικής, βλέπουμε πως η περιοχή έχει πλέον φτάσει σε επίπεδα οικιστικής ανάπτυξης τα οποία παύουν να χαρακτηρίζουν μια εξωαστική περιοχή και δίνεται βάση στην ποιότητα του κτιριακού όγκου που την απαρτίζει.
Είναι γνωστό άλλωστε πως οι περιοχές της Ανατολικής Αττικής μετατρέπονται σε περιοχές πρώτης κατοικίας, γεγονός που προμηνύει διαφορετική αντιμετώπιση και φροντίδα κατασκευής.

1.2 Κατανομή σε επίπεδο δήμων της Μητροπολιτικής Αθήνας

attiki-3
1.2.1 Π.Ε. Κεντρικού Τομέα.

Στην περιφερειακή ενότητα Κεντρικού Τομέα, ο δήμος Αθηναίων συγκέντρωσε πάνω από τις μισές αιτήσεις που υπάχθηκαν στο πρόγραμμα. Το 53% αντιστοιχεί στο δήμο Αθηναίων, με το δήμο Ηλιούπολης να ακολουθεί με μόλις 12% και το δήμο Ζωγράφου με μόλις 8%.
Το τελευταίο ποσοστό δεν είναι αναμενόμενο και ούτε αντιπροσωπευτικό του αριθμού κατοικιών του δήμου Ζωγράφου, ο οποίος μετά τον δήμο Αθηναίων, έχει με διαφορά τις περισσότερες καταγεγραμμένες κατοικίες στα όριά του. Η δε αριθμητική υπεροχή, αυξάνεται καθώς μεγαλώνει η παλαιότητα των κτισμάτων. 2 Το χαμηλό ενδιαφέρον μπορεί να ερμηνευτεί από το είδος χρήσης των κατοικιών της περιοχής. Ο δήμος θεωρείται κατ εξοχήν «φοιτητική γειτονιά» και επομένως οι κατοικίες της περιοχής προορίζονται σε σημαντικό ποσοστό για ενοικίαση.
Ο παράγοντας αυτός είναι πιθανόν να αποτέλεσε την αιτία του χαμηλού ενδιαφέροντος σε σχέση με το κτιριακό απόθεμα. Το ανάλογο φαινόμενο συμβαίνει και στο δήμο Αθηναίων ο οποίος, παρά το παραπλανητικό 53% των αιτήσεων που συγκεντρώνει, στην ουσία έχει αναβαθμίσει ένα πολύ μικρό ποσοστό από το τεράστιο κτιριακό του απόθεμα. Σε ότι αφορά στην κατανομή των ωφελουμένων με βάση τα οικονομικά τους κριτήρια, η πρώτη κατηγορία ωφελουμένων υπερέχει μεν από τις άλλες δύο, παρατηρείται ωστόσο αυξημένο ενδιαφέρον και από ωφελούμενους της δεύτερης εισοδηματικής κατηγορίας.
attiki-4
1.2.2 Π.Ε. Νότιου Τομέα.

Στην περιφερειακή ενότητα Νοτίου Τομέα δεν συναντάμε μεγάλες διαφοροποιήσεις σε ότι αφορά στην κατανομή του ενδιαφέροντος ανά τους δήμους. Το ποσοστό 13%-17% αντιπροσωπεύει όλους τους δήμους εκτός των δήμων Μοσχάτου/Ταύρου και Αλίμου οι οποίοι ωστόσο είναι και οι δήμοι με τις λιγότερες κατοικίες στον τομέα.3 Το ενδιαφέρον εντοπίζεται στους δήμους με το μεγαλύτερο κτιριακό απόθεμα κατοικιών.
Αυτοί είναι οι δήμοι Παλαιού Φαλήρου και Νέας Σμύρνης, οι οποίοι παρά τον μεγάλο αριθμό κατοικιών, διαθέτουν περιοχές εντός των ορίων τους με τιμή ζώνης άνω των 2.100€, πράγμα που απέτρεπε από τη συμμετοχή στο πρόγραμμα.4 Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζεται στο δήμο Καλλιθέας, του οποίου το 17% συμμετοχής, δεν αντιπροσωπεύει το περιθώριο αναβάθμισης που διαθέτει.
Ο δήμος συγκεντρώνει υπερδιπλάσιο αριθμό κατοικιών στα όριά του από την πλειοψηφία των υπόλοιπων δήμων του τομέα και παρ’ όλ’ αυτά, το ποσοστό συμμετοχής του στο πρόγραμμα δεν αποκλίνει από αυτούς παρά μόνο για 2-3 μονάδες. Το σχετικά χαμηλό σε σχέση με τις κατοικίες, ποσοστό συμμετοχής του δήμου, δεν δικαιολογείται ούτε από τις τιμές ζώνης, οι οποίες δεν ξεπερνούν το όριο ένταξης στο πρόγραμμα 5. Η μόνη διαφοροποίηση που παρατηρείται είναι αυτή των εισοδηματικών κριτηρίων ένταξης που παρά τη συνολική σχεδόν ίση εκδήλωση ενδιαφέροντος, δείχνει σαφώς μεγαλύτερη συμμετοχή ωφελουμένων που ανήκουν στην πρώτη εισοδηματική κατηγορία, σε σχέση με τους υπόλοιπους δήμους του τομέα.
attiki-5
1.2.3 Π.Ε. Βόρειου Τομέα.

Στην περιφερειακή ενότητα Βορείου Τομέα ο οποίος είναι και ο τομέας με τους περισσότερους δήμους, αλλά και ο τομέας με το μικρότερο κτιριακό απόθεμα κτισμένο προ του 1980, αυξημένο ενδιαφέρον με 21% συμμετοχή παρατηρείται στο δήμο Χαλανδρίου, γεγονός επιθυμητό καθώς είναι ο δήμος με τις περισσότερες κατοικίες πριν και μετά το 1980.6 Ομαδοποιώντας στη συνέχεια τα αποτελέσματα, το ενδιαφέρον πέφτει σε ποσοστά συμμετοχής 11%-13% τους δήμους Αμαρουσίου, Αγίας Παρασκευής, Ηρακλείου και Νέας Ιωνίας, αποτελέσματα που αν και αρκετά χαμηλότερα από του δήμου Χαλανδρίου, είναι κατά τα άλλα συμβατά με το πλήθος των κατοικιών προ 1980.
Το ενδιαφέρον παρουσιάζεται στους δήμους Παπάγου/Χολαργού και Κηφισιάς, οι οποίοι διατηρώντας κτιριακό απόθεμα αυξημένο στις τάξεις μεγέθους των προηγούμενων δήμων, παρουσιάζουν ωστόσο ποσοστά συμμετοχής της τάξης του 3%-4%. Λαμβάνοντας υπ όψιν πως οι περιοχές αυτές θεωρούνται κατ εξοχήν πλουσιότερες και πιο πολυτελείς, γνωρίζουμε πως αφενός παρουσιάζουν τιμές ζώνης σαφώς αυξημένες και κατά βάση μεγαλύτερες των 2.100€ 7 που ήταν το ανώτατο όριο για συμμετοχή στο πρόγραμμα, και αφετέρου πως τα εισοδήματα των ιδιοκτητών στην πλειοψηφία των περιπτώσεων θα υπέβαλαν ένταξη στην τρίτη κατηγορία ωφελουμένου, τη 2:Β με χρηματοδότηση 15%.
Από τα αποτελέσματα του διαγράμματος 5 γίνεται σαφές πως το πρόγραμμα δεν υπήρξε δημοφιλές σε αυτή την κατηγορία ωφελουμένων. Τα υπόλοιπα αποτελέσματα δεν παρουσιάζουν κάποια αξιοσημείωτη διαφοροποίηση σε σχέση με τα γενικότερα ποσοστά συμμετοχής, κρίνοντας με βάση το κτιριακό απόθεμα και τη χρονολογία κατασκευής, με μόνη διαφορά τον δήμο Αμαρουσίου ο οποίος, μαζί με το δήμο Λυκόβρυσης/Πεύκης και οριακά το δήμο Π. Φαλήρου, αποτελούν τους μόνους δήμους της Μητροπολιτικής Αθήνας που εκδηλώθηκε μεγαλύτερο ενδιαφέρον από ωφελούμενους της δεύτερης εισοδηματικής κατηγορίας. Στο δήμο Αμαρουσίου ωστόσο η διαφοροποίηση είναι εμφανώς μεγαλύτερη από τους δύο άλλους δήμους που σημειώθηκαν.
attiki-6
1.2.4 Π.Ε. Δυτικού Τομέα.

Η περιφερειακή ενότητα Δυτικού Τομέα δεν παρουσιάζει εκπλήξεις στην κατανομή του ποσοστού συμμετοχής στο πρόγραμμα καθώς, ο δήμος με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση κτιριακού αποθέματος κατοικιών 8, συγκεντρώνει και το μεγαλύτερο ποσοστό συμμετοχής. Το ποσοστό 33% επομένως αντιστοιχεί στο δήμο Περιστερίου και ακολουθούν με αρκετά χαμηλότερα, αλλά ακόμα σχετικά υψηλά ποσοστά οι δήμοι Αιγάλεω και Ιλίου.
Οι υπόλοιποι δήμοι με εξαίρεση το δήμο Αγίας Βαρβάρας ο οποίο διαθέτει με διαφορά το μικρότερο αριθμό κατοικιών προ και μετά του 1980, κυμαίνονται σε ποσοστό συμμετοχής από 8%-10%, αριθμοί αναμενόμενοι συγκριτικά με το κτιριακό απόθεμα κατοικιών τους.9 Η μόνη παρατήρηση που μπορεί να γίνει, είναι πως στο δήμο Χαϊδαρίου, έχουμε ίση συμμετοχή ωφελουμένων πρώτης και δεύτερης εισοδηματικής κατηγορίας, σε αντίθεση με την ξεκάθαρη αριθμητική υπεροχή της πρώτης στις λοιπές περιπτώσεις.
attiki-7
1.2.5 Π.Ε. Πειραιά.

Στην περιφερειακή ενότητα Πειραιά παρατηρείται γενικό μειωμένο ενδιαφέρον σε σχέση με το αναμενόμενο καθώς, για το δεδομένο κτιριακό της απόθεμα, θα έπρεπε να δοθεί αυξημένη προσοχή στην περιοχή. Ο δήμος Πειραιά συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό αιτήσεων, χωρίς ωστόσο αυτό να είναι ανάλογο του αριθμού κατοικιών που διαθέτει στα όριά του σε σχέση με τους λοιπούς δήμους της περιφερειακής ενότητας.
Το 34% επομένως δεν θεωρείται ικανοποιητικό καθώς ο αριθμός κατοικιών είναι διπλάσιος από τον αριθμό κατοικιών του δήμου Νίκαιας/Αγίου Ιωάννου που συγκεντρώνει το τρίτο μεγαλύτερο ποσοστό με 20%, και υπερδιπλάσιο του δήμου Κερατσινίου/Δραπετσώνας που με 25% συγκεντρώνει το δεύτερο μεγαλύτερο ποσοστό, μόλις 9% μικρότερο από τον Πειραιά. Αποδεικνύεται επομένως μια ανομοιογενής και σπασμωδική ανταπόκριση στην προσπάθεια ενεργειακής αναβάθμισης που συντελέστηκε μέσω του προγράμματος.
Αρκετά μικρότερα ποσοστά, που όμως είναι ανάλογα του αριθμού κατοικιών στα όριά τους, συγκεντρώνουν οι δήμοι Περάματος και Κορυδαλλού. Σε ότι αφορά στην κατανομή των ωφελούμενων με βάση τα εισοδηματικά τους κριτήρια, τα αποτελέσματα είναι ανάλογα με τα όσα είδαμε στις υπόλοιπες περιφερειακές ενότητες με το ενδιαφέρον να παρουσιάζεται στο δήμο Περάματος όπου παρατηρείται σύγκλιση του αριθμού ωφελούμενων πρώτης και δεύτερης εισοδηματικής κατηγορίας.

1.3 Δείκτης αναβάθμισης κτιριακού αποθέματος

attiki-8
Πίνακας.

Αναλύοντας τα παραπάνω δεδομένα προέκυψε το ζήτημα του ουσιαστικού αντίκτυπου που είχε ο αριθμός των αιτήσεων και υλοποιήσεων των παρεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης ανά δήμο, πέρα από το πλήθος τους. Για να εξεταστεί ο βαθμός απόδοσης που είχε το σύνολο των αιτήσεων ορίζεται ο «δείκτης αναβάθμισης» τον οποίο λαμβάνουμε διαιρώντας τον αριθμό των αναβαθμισμένων κατοικιών, προς τον συνολικό αριθμό κατοικιών ανά δήμο προ του 1980. Προκειμένου να περιορίσουμε το δείγμα των κατοικιών σε αυτές που χρήζουν επιτακτικότερης αναβάθμισης, λαμβάνουμε ως δείγμα αυτές οι οποίες υλοποιήθηκαν πριν το 1980 και επομένως δεν διαθέτουν κανενός είδους θερμομονωτική προστασία.

Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται στον παρακάτω Πίνακα

Παρατηρούμε την πολύ διαφορετική εικόνα που μας δίνεται, σε σχέση με τα ποσοστά που μελετήθηκαν παραπάνω. Στην περιφερειακή ενότητα Κεντρικού Τομέα, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική από την αυτή που είχαμε μετά την πρώτη ανάγνωση των αποτελεσμάτων. Ο δήμος Αθηναίων που αντιπροσώπευε το 53% του αριθμού αιτήσεων, εμφανίζει τον χαμηλότερο δείκτη με το ποσοστό να αγγίζει το 0,26%. Ίσο δηλαδή με το ποσοστό του δήμου Φιλοθέης/Ψυχικού και αφήνοντας πίσω του με χαμηλότερο ποσοστό μόνο το δήμο Παπάγου/Χολαργού.
Ακολουθούν οι δήμοι Καισαριανής και Ζωγράφου που θα μπορούσαν δεν επωφελήθηκαν στον βαθμό που θα αναμενόταν, ενώ οι υπόλοιποι δήμοι με πρώτο αυτόν της Ηλιούπολης παρουσιάζουν δείκτη μεγαλύτερο ή ίσο του μέσου όρου. Σχετική ομοιογένεια παρουσιάζουν τα ποσοστά του Νότιου Τομέα με τέσσερεις από τους δήμους του πάνω του μ.ο. και τέσσερεις κάτω από αυτόν. Ο δήμος Καλλιθέας εξακολουθεί να παρουσιάζει διαφοροποιημένα αποτελέσματα καθώς και ο δείκτης αναβάθμισής του είναι εμφανώς μικρότερος από τους υπόλοιπους δήμους του τομέα.
Τη μεγαλύτερη ανομοιογένεια συναντάμε στην περιφερειακή ενότητα Βορείου Τομέα με διακύμανση ποσοστών σχεδόν 1.3%. Τα χαμηλά ποσοστά των δήμων Παπάγου/Χολαργού, Φιλοθέης/ Ψυχικού και Κηφισιάς δικαιολογούνται όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως από την παρουσία περιοχών εντός των δήμων με τιμή ζώνης άνω των 2.100€ που είναι το ανώτατο όριο του προγράμματος. Αντίθετα, ο δήμος Πεντέλης αλλά και Χαλανδρίου εμφανίζουν αυξημένους δείκτες και δείχνουν να είναι οι πιο ευνοημένοι από την εφαρμογή του προγράμματος.
Ο Δυτικός Τομέας εξακολουθεί να μην παρουσιάζει έντονες διακυμάνσεις και εκπλήξεις, ενώ ο δείκτης αναβάθμισης για όλους τους δήμους του είναι κοντά στο μέσο όρο των τιμών ο οποίος προκύπτει να είναι 0.71%. Τέλος, η Π.Ε. Πειραιά παρουσιάζει συνολικά τα χαμηλότερα ποσοστά από όλες τις Π.Ε. της Μητροπολιτικής Αθήνας, υποδηλώνοντας την ύπαρξη αστοχίας σε ότι αφορά στην κατανομή των ωφελούμενων.
Ο πίνακας με την αύξουσα ταξινόμηση των ποσοστών των δήμων της Μητροπολιτικής Αθήνας τοποθετεί τον Δήμο Αθηναίων και το Δήμο Πειραιά στις χαμηλότερες θέσεις του ενώ αντιθέτως, δήμοι του Βόρειου Τομέα Αθηνών όπως ο δήμος Πεντέλης, ο δήμος Λυκόβρυσης/Πεύκης, ο δήμος Αγίας Παρασκευής, ο δήμος Βριλησσίων και ο δήμος Χαλανδρίου, εμφανίζονται ως πιο ευνοημένοι δήμοι και κατά συνέπεια η Π.Ε. Βορείου Τομέα, ως η πιο ευνοημένη Π.Ε.

1.4 Κατανομή παρεμβάσεων ανά εμπορική δραστηριότητα

Στα πλαίσια της ανάλυσης των πρωτογενών στοιχείων που παρέχονται από το Ε.Τ.Ε.ΑΝ. εξετάστηκαν αναλυτικά τα ποσά που δαπανήθηκαν ανά παρέμβαση και ανά δήμο και τα αποτελέσματα παρουσίασαν σημαντικότατη σύγκλιση η οποία μας επιτρέπει να γενικεύσουμε και να χρησιμοποιήσουμε το συνολικό ποσοστό κατανομής για να πάρουμε τα αποτελέσματα που ζητάμε. Παρατηρούμε σημαντική υπεροχή ποσοστού στην παρέμβαση που προέβλεπε αντικατάσταση κουφωμάτων.
Το 60% των κονδυλίων που παραχωρήθηκαν απορροφήθηκαν από τη συγκεκριμένη επαγγελματική δραστηριότητα, τονώνοντας σημαντικά σε όχι αμελητέο βαθμό τον κλάδο αυτό της κατασκευής, ενώ το υπόλοιπο 40% των χρημάτων σχεδόν ισοκατανεμήθηκε στις δαπάνες αναβάθμισης κτιριακού κελύφους και αντικατάστασης συστήματος θέρμανσης και παροχής ΖΝΧ. Σε αντίθεση με την αντικατάσταση κουφωμάτων, οι δύο άλλες παρεμβάσεις αποδεικνύονται πιο πολύπλοκες και άρα λιγότερο δημοφιλείς.
Στον αντίποδα, η αντικατάσταση κουφωμάτων από μόνη της δεν είναι ικανή, παρά μόνο σε εξαιρετικά λίγες περιπτώσεις, να αναβαθμίσει κατά μια κατηγορία την ενεργειακή κλάση της ιδιοκτησίας. Σαν αποτέλεσμα, ο ιδιοκτήτης έπρεπε να συμπεριλάβει και μια ακόμα παρέμβαση στην αίτησή του.
attiki-9
Πλήθος αιτήσεων ανά παρέμβαση 2011 – 2015.

2. Αποτελέσματα

2.1 Προβλήματα

Το πρόγραμμα «Εξοικονόμηση κατ΄ οίκον» έτρεχε σχεδόν για 5 έτη. Στη διάρκειά του δαπανήθηκαν 396 εκατ. ευρώ. σε συνολικά 50.041 εγκεκριμένες αιτήσεις. Υπολογίζεται πως περίπου στα μισά της ισχύς του προγράμματος, κατατίθονταν στις τράπεζες προς εξέταση έως και 1.500 αιτήσεις ανά εβδομάδα σε όλη την Ελλάδα, ενώ υπολογίζεται πως περίπου το 16% εξ αυτών αφορούσε την Περιφέρεια Αττικής.10 Την περίοδο συγγραφής του παρόντος (Μάρτιος 2016), βρίσκεται υπό κατασκευή στη σελίδα του ΕΤΕΑΝ η ενότητα η οποία θα παρέχει στατιστικά στοιχεία που θα αφορούν το πρόγραμμα.11
Παρά τα αυξημένα νούμερα που παρουσιάζονται, ο γενικότερος απολογισμός προσδίδει στο πρόγραμμα τον χαρακτηρισμό του πολύπλοκου και δυσπρόσιτου. Η διαδικασία αίτησης με τα πολλά στάδια τα οποία απαιτεί, και η πληθώρα εγγράφων που απαιτούνται, δεν υπήρξαν φιλικά προς τον πολίτη. Πολύ σημαντικό επίσης είναι το γεγονός πως, την πρωταρχική απόφαση για το εάν ο δυνητικά ωφελούμενος θα καταθέσει αίτηση, την λαμβάνει η τράπεζα.
Πέρα δηλαδή από την όποια διαδικασία καλείται να ακολουθήσει ο ενδιαφερόμενος για με την υπαγωγή του στη επιδότηση, όφειλε να περάσει τον πρώτο έλεγχο που διενεργούσε η τράπεζα για την πιθανή συνεργασία μαζί του. Αυτό προϋπέθετε μια άλλη σειρά εγγράφων, η οποία προσέθετε στην ήδη χρονοβόρα και πολύπλοκη διαδικασία. Η πρωταρχική αυτή απόφαση ονομάζεται Οικονομική Προέγκριση και διαρκεί μέχρι και ενάμιση μήνα ανάλογα την τράπεζα.
Αυτή η διαδικασία καθυστερούσε ακόμα περισσότερο στην περίπτωση χαμηλών εισοδημάτων καθώς κρίνονταν συχνά από τον οργανισμό ως μη αξιόπιστοι πελάτες του. Σαν αποτέλεσμα, τα εισοδήματα που υπάγονταν στην Α1 αντιμετώπιζαν συχνά προβληματική πρόσβαση στο πρόγραμμα, ή και πολλές φορές τον αποκλεισμό τους, προτού κατατεθεί η αίτηση προς το υπουργείο.
Οι τράπεζες προκειμένου να εξασφαλιστούν, απαιτούσαν τη συμμετοχή εγγυητή για την συνεργασία με τον ενδιαφερόμενο, ο οποίος έπρεπε να εξεταστεί με ανάλογο τρόπο και επομένως αντίστοιχη χρονοτριβή. Ακόμα όμως και στην περίπτωση που δεν υπάρχει ανησυχία από τον ενδιαφερόμενο για απόρριψη του από την οικονομική προέγκριση, η οικονομική συγκυρία των τελευταίων ετών κάνει και τους ίδιους τους ενδιαφερόμενους απρόθυμους να συνεργαστούν με την τράπεζα με οποιοδήποτε τρόπο.
Το υποχρεωτικό δάνειο το οποίο προβλέπεται από το πρόγραμμα προκειμένου να καταβληθεί από τον ωφελούμενο το ποσοστό συμμετοχής του, συχνά δεν αντιμετωπιζόταν θετικά. Η καχυποψία και η ανασφάλεια, καθιστούν τη συνεργασία προβληματική. Από μόνο του βέβαια το γεγονός πως, η τράπεζα καλούνταν να εκτελέσει χρέη διεκπεραιωτή ανάμεσα στο υπουργείο και τον πολίτη προκειμένου να διοχετευτούν τα χρήματα του ΕΣΠΑ στην ελληνική αγορά, είχε ως αποτέλεσμα καθυστερήσεις και ελέγχους επί ελέγχων.
Πολύ σημαντικό πρόβλημα αποτέλεσε επίσης η ελλιπής ή η απούσα ενημέρωση προς το κοινό. Ο τρόπος λειτουργίας του προγράμματος, οι απαιτήσεις του, τα κίνητρα, δεν έτυχαν της διάδοσης που θα όφειλαν, με αποτέλεσμα οι ενδιαφερόμενοι να θεωρούν πως η συμμετοχή τους στο πρόγραμμα δε θα τους επέφερε σημαντικά οφέλη. Ακόμα σημαντικότερη ήταν η έλλειψη οργανωμένης ενημέρωσης πάνω στο πρόγραμμα προς τους έμπορους και προμηθευτές οι οποίοι αδυνατούσαν να αντιληφθούν τον τρόπο με τον οποίο θα αμείβονταν για την εργασία τους.
Το γεγονός ότι δε θα είχαν δοσοληψία με τον άμεσα ενδιαφερόμενο πελάτη τους, ενώ θα έπρεπε να πληρωθούν μέσω τραπέζης, δεν τους παρείχε την ασφάλεια που επιθυμούσαν για να προχωρήσουν σε συνεργασία στα πλαίσια του προγράμματος, ενώ επιπλέον ενδοιασμούς τους προκαλούσε το γεγονός ότι θα έπρεπε να συμμορφωθούν ενδεχομένως με τις ανώτερες αποδεκτές τιμές του προγράμματος για την παροχή της υπηρεσίας τους.
Ακόμα όμως και στις περιπτώσεις όπου οι έμποροι ενημερώνονταν με δική τους πρωτοβουλία, έμπαιναν στη διαδικασία να πάρουν συνειδητά επαγγελματικό ρίσκο. Οι τράπεζες σπάνια τηρούσαν το όριο του ενός μήνα από την κατάθεση όλων των δικαιολογητικών για την εξόφληση των εμπόρων και ανάγκαζαν τους προμηθευτές να πάρουν ρόλο του «χορηγού/χρηματοδότη» καθώς συχνά αποπληρώνονταν μέχρι και 7-10 μήνες μετά την ολοκλήρωση του έργου.
Κάτι τέτοιο δεν ήταν δυνατόν να το υποστηρίξει μια τοπική μικρομεσαία επιχείρηση καθώς καθίσταται μη βιώσιμη. Συσσωρεύοντας δε εργολαβίες εντός του προγράμματος, επιβάρυνε ακόμα περισσότερο την κατάστασή της. Το αποτέλεσμα είναι και πάλι να αποκλείονται από το μηχανισμό του προγράμματος οι επιχειρήσεις που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη από την τόνωση της αγοράς στην οποία στόχευσε το πρόγραμμα κατά την εκκίνησή του.

2.2 Συμπεράσματα

Η διασπορά των εγκρίσεων κάλυψε όλη την περιφέρεια Αττικής, με αιτήσεις να προέρχονται ακόμα και από τα νησιά του Σαρωνικού. Η πυκνότητα ανά περιφερειακή ενότητα αλλά και ανά δήμο ανέδειξαν, πέρα από τις αναμενόμενες ποσοστώσεις, και κάποιες ιδιαιτερότητες σε ότι αφορά στην εκδήλωση ενδιαφέροντος. Οι περιοχές με αυξημένες τιμές ζώνης στα όριά τους, όπως ο δήμος Φιλοθέης/Ψυχικού και Κηφισιάς, εμφάνισαν χαμηλότερη συμμετοχή στο πρόγραμμα.
Κρίνοντας από την παλαιότητα και το κτιριακό απόθεμα κατοικιών, στην περιφερειακή ενότητα Πειραιά όφειλε να έχει εκδηλωθεί σαφώς μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Το ίδιο ισχύει και για τον δήμο Αθηναίων ο οποίος αν και υπερισχύει με διαφορά στο ποσοστό απορρόφησης των πόρων, στα πλαίσια του προγράμματος θα μπορούσε να έχει εκμεταλλευτεί μια ευκαιρία να αναβαθμίσει κατοικίες που μετρούν πολλές δεκαετίες κατασκευής και εν μέσω των τρεχουσών κοινωνικών συνθηκών, χάνουν ολοένα και περισσότερο την αξία τους.
Αντίστοιχα φαινόμενα παρατηρήθηκαν και στους δήμους Ζωγράφου και Καλλιθέας οι οποίοι χωρίς προφανή λόγο επέδειξαν μειωμένη κινητικότητα σε σχέση με τις δυνατότητες εκμετάλλευσης των πόρων που διέθεταν. Τέτοιες παρατηρήσεις ωθούν στο συμπέρασμα πως η ανταπόκριση εκδηλώθηκε κυρίως από περιοχές πρώτης κατοικίας και όχι ιδιοκτησιών που προορίζονταν για ενοικίαση.
Θα μπορούσε κανείς να φέρει το επιχείρημα πως μέχρι το 2012 το πρόγραμμα προέβλεπε ένταξη στην επιδότηση μόνο ιδιοκτησιών με τη χρήση πρώτης κατοικίας, ωστόσο μετά τον έλεγχο των δεδομένων, δεν παρατηρήθηκε κάποια αξιοσημείωτη διαφοροποίηση στο ρυθμό έγκρισης αιτήσεων από την περίοδο τροποποίησης του προγράμματος και έπειτα. Απαιτείται λοιπόν ένα επιπλέον κίνητρο για την αναβάθμιση κατοικιών που δεν προορίζονται για την ιδιοκατοίκηση, με σκοπό να κινητοποιήσει τους ιδιοκτήτες να λάβουν μέριμνα της ποιότητας κατασκευής και της ενεργειακής κατανάλωσης των ιδιοκτησιών τους ακόμα και αν χρησιμοποιούνται από τρίτους.
Σε ότι αφορά στις κοινωνικές ομάδες που επωφελήθηκαν του προγράμματος, οι «εμμέσως ευνοούμενοι» ενοικιαστές, δύσκολα λήφθηκαν υπ’ όψιν. Από τους άμεσα ευνοούμενους με έστω μια κατοικία στην ιδιοκτησία τους, ευνοήθηκαν κατά πλειοψηφία τα χαμηλότερα εισοδήματα με το 56% των αιτήσεων αφορούσαν την κατηγορία 0:Α1 ενώ το 43% την κατηγορία 1:Α2 με μόλις το 1% των αιτήσεων να αφορά τα υψηλότερα εισοδήματα της κατηγορίας 2:Β. Το 70% που παρεχόταν στα χαμηλότερα εισοδήματα, αποτελεί σαφώς ισχυρότερο κίνητρο από το 35% της δεύτερης κατηγορίας. Το γεγονός αυτό θα προμήνυε μια πιο ισχυρή διαφοροποίηση των ποσοστών κατανομής στις δύο αυτές κατηγορίες ωφελουμένων.
Ωστόσο, όπως σημειώθηκε ήδη, ο αιτών πρωτού κριθεί για την καταλληλότητά του με βάση τα κριτήρια ενεργειακής αναβάθμισης που θα πετύχαινε με τις παρεμβάσεις, όφειλε να κριθεί από το τραπεζικό οργανισμό στον οποίο απευθυνόταν για την κίνηση της διαδικασίας. Ο ρόλος του διαμεσολαβητή που ανέλαβε η τράπεζα της έδινε το δικαίωμα να κρίνει η ίδια ποιος από τους ενδιαφερόμενους θα είχε τη δυνατότητα να αιτηθεί για να επωφεληθεί από το πρόγραμμα και ποιος όχι.
Σαν αποτέλεσμα τα χαμηλά εισοδηματικά κριτήρια της πρώτης κατηγορίας, δεν συνέθεταν την εικόνα του «πελάτη» που αναζητούσε η τράπεζα στο πρόσωπο του αιτούντος και με αυτό τον τρόπο συνετέλεσε χωρίς αμφιβολία στη διαμόρφωση του ποσοστού των ωφελούμενων που τελικά εντάχθηκαν στο πρόγραμμα.
Από τα αποτελέσματα φαίνεται επιπλέον και ο βαθμός τόνωση της επαγγελματικής δραστηριότητας μεμονωμένων οικοδομικών δραστηριοτήτων. Η κατανομή των πόρων ανά επαγγελματικό κλάδο ανέδειξε μια επιπλέον βαρύτητα στα κουφώματα, παρά το γεγονός πως δεν αρκούσε από μόνη της για να αναβαθμιστεί μια ενεργειακή κλάση η ιδιοκτησία.
Το τελευταίο μας πληροφορεί πως, σε κάθε αίτηση απαιτούνταν να συμπεριληφθεί τουλάχιστον μια ακόμα παρέμβαση, παρά την πολυπλοκότητα που μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να παρουσίαζε. Η υποχρέωση αυτή, πέρα από την ουσιαστική σημασία της για την απόδοση του προγράμματος, συνετέλεσε και στην υποβολή ολοκληρωμένων προτάσεων από τους ωφελούμενους, που περιλάμβαναν παρεμβάσεις μη αποσπασματικές, αποτρέποντας η βαρύτητα της οικονομικής τόνωσης, να πέσει σε έναν και μόνο κλάδο της αγοράς.
Μειονέκτημα αποτέλεσε ωστόσο για τους επαγγελματίες η καθυστέρηση της ολοκλήρωσης της διαδικασίας χρηματοδότησης που αναλύθηκε. Μπορεί να κατέλαβαν μερίδιο των πόρων όλες οι εμπλεκόμενες επαγγελματικές δραστηριότητες, δεν είχαν όμως την ίδια πρόσβαση σε αυτούς όλοι οι επαγγελματίες. Πολλοί ήταν οι μικροεπιχειρηματίες που δεν μπόρεσαν να ανταγωνιστούν τους μεγαλύτερους εμπόρους καθώς δεν ήταν δυνατόν να καταστεί βιώσιμη η επιχείρησή τους αναμένοντας μεγάλα χρονικά διαστήματα πριν να εξοφληθούν για δουλειά που ήδη είχαν ολοκληρώσει.
Αποδεικνύεται λοιπόν πως, ενώ υπήρξε η ουσιαστική ευκαιρία δραστηριοποίησης ορισμένων κλάδων, μπόρεσαν να την εκμεταλλευτούν ήταν όσοι είχαν τη δυνατότητα να πάρουν σημαντικά ρίσκα εν μέσω οικονομικής κρίσης.
Τέλος, ο παράγοντας πληροφόρηση θα διαδραματίζει πάντα τον σημαντικότερο ρόλο σε τέτοιου είδους εγχειρήματα. Έγινε σαφές ποιες περιοχές χρήζουν αμεσότερης ενεργειακής αναβάθμισης. Η σωστότερη και πιο ολοκληρωμένη πληροφόρηση αποτελεί ένα μέσον που θα αύξανε το ενδιαφέρον με αποτέλεσμα η ανταπόκριση να ήταν πολύ διαφορετική.
Ενεργειακή αναβάθμιση επιτεύχθηκε, σε όποιο σημείο της περιφέρειας και αν διοχετευτήκαν οι πόροι, δεν παύουν όμως κάποιες περιοχές να αποτελούν στόχους αυξημένου ενδιαφέροντος. Η διστακτικότητα του καταναλωτή λόγω της περιόδου οικονομικής κρίσης και έλλειψης εμπιστοσύνης σε οικονομικά θέματα απέναντι στο ελληνικό κράτος είναι σαφής, και αυτό απέτρεψε μεγάλο αριθμό ιδιοκτητών από το να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα.
Το σημείο που δεν έγινε σαφές στους ενδιαφερόμενους είναι πως, τα ευρωπαϊκά προγράμματα χρηματοδότησης υλοποιούνται με κονδύλια αποκλειστικά για αυτή τη χρήση τα οποία παρέχονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στα πλαίσια διεθνών συνθηκών για την ευρωπαϊκή αναβάθμιση όλων των κρατών-μελών της. Δεν αφορούν προϊόν εσωτερικής πολιτικής ούτε και μέσω άσκησης επιρροής και δεν πρέπει να παρερμηνεύονται ως κάτι τέτοιο.
Θα ήταν ωστόσο δόκιμο, στην υλοποίηση αντίστοιχου προγράμματος στο μέλλον, αρχικά να προσδιοριστούν σαφέστερα οι περιοχές που χρήζουν επέμβασης με μεγαλύτερη επιτακτικότητα, και να λάβουν μεγαλύτερη προσοχή και στη συνέχεια να επιλυθούν ζητήματα καθυστερήσεων υλοποίησης, αποπληρωμής και ενημέρωσης που δημιουργούν ανασφάλεια σε καταναλωτές και επαγγελματίες και έτσι να επιτευχθεί ταχύτερη και πιο αποτελεσματική ενεργειακή αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος.
1 Το παρόν αποτελεί μέρος εκτενέστερης μελέτης, η οποία μετά τη δημοσίευση του παρόντος θα αναρτηθεί στο https://ntua.academia.edu/KaterinaChristoforaki

2 Ελληνική Στατιστική Αρχή. Απογραφή Πληθυσμού‐Κατοικιών 2011. Κανονικές κατοικίες κατά περίοδο κατασκευής, Πίνακας B15 ,

3 http://www.statistics.gr/el/statistics/‐/publication/SAM05/2011(τελ. ανακτ. 15/11/2015).

4 Ελληνική Στατιστική Αρχή. Απογραφή Πληθυσμού‐Κατοικιών 2011. Κανονικές κατοικίες κατά περίοδο κατασκευής, Πίνακας B15

5 http://www.statistics.gr/el/statistics/‐/publication/SAM05/2011(τελ. ανακτ. 15/11/2015).

6 Χάρτης τιμών ζώνης Αττικής http://www.realestatecorner.gr/el/content/48 (τελ. ανακτ. 15/11/2015).

7 Χάρτης τιμών ζώνης Αττικής http://www.realestatecorner.gr/el/content/48(τελ. ανακτ. 15/11/2015).

8 Ελληνική Στατιστική Αρχή. Απογραφή Πληθυσμού‐Κατοικιών 2011. Κανονικές κατοικίες κατά περίοδο κατασκευής, Πίνακας B15 ,

9 http://www.statistics.gr/el/statistics/‐/publication/SAM05/2011 (τελ. ανακτ. 15/11/2015).

10 Χάρτης τιμών ζώνης Αττικής http://www.realestatecorner.gr/el/content/48.

11 Ελληνική Στατιστική Αρχή. Απογραφή Πληθυσμού‐Κατοικιών 2011. Κανονικές κατοικίες κατά περίοδο κατασκευής, Πίνακας B15, http://www.statistics.gr/el/statistics/‐/publication/SAM05/2011(τελ. ανακτ. 15/11/2015).

12 Ελληνική Στατιστική Αρχή. Απογραφή Πληθυσμού‐Κατοικιών 2011. Κανονικές κατοικίες κατά περίοδο κατασκευής, Πίνακας B15 ,

13 http://www.statistics.gr/el/statistics/‐/publication/SAM05/2011(τελ. ανακτ. 15/11/2015).

14 http://www.taxheaven.gr/news/news/view/id/10903 (τελ. ανακτ. 15/11/2015).

15 http://www.etean.com.gr/publicpages/ProgramStatistics4.aspx (τελ. ανακτ. 15/11/2015).

Σχετική νομοθεσία – Οδηγίες

  • Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, «ΟΔΗΓΙΑ 2010/31/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 19ης Μαΐου 2010 για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων», 18/6/2010.
  • Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, «ΟΔΗΓΙΑ 2006/32/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 2006 για την ενεργειακή απόδοση κατά την τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες και για την κατάργηση της οδηγίας 93/76/ΕΟΚ του Συμβουλίου ΦΕΚ Α΄89/08 “Μέτρα για τη μείωση ης ενεργειακής κατανάλωσης κτηρίων και άλλες διατάξεις”», 27/4/2006.
  • «Έγκριση Κανονισμού Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων», ΦΕΚ 407/9-4-2010.
  • Ν 3818/10 , ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄: «ΣΥΣΤΑΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ» ΦΕΚ 17 Α/16-2-2010.
  • Ν 3661/08 , «ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ», ΦΕΚ 89 Α/19-5-2008.
  • Ν 3889/10, «ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ, ΠΡΑΣΙΝΟ ΤΑΜΕΙΟ, ΚΥΡΩΣΗ ΔΑΣΙΚΩΝ ΧΑΡΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ» ΦΕΚ 182/14-10-2010.
  • Ν 4067/12, «ΝΕΟΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ», ΦΕΚ79/9-4-12.
  • Ν 4178/13, ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α: «ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΥΘΑΙΡΕΤΗΣ ΔΟΜΗΣΗΣ», ΦΕΚ 174/8-8-2013.
  • «Συμψηφισμός ειδικού προστίμου για Ενεργειακή Αναβάθμιση κτιρίων του ν. 4178/2013» ΦΕΚ 2440/15-9-14, Άρθρο 1.
  • Ν 4122/13 «Ενεργειακή Απόδοση Κτιρίων – Εναρμόνιση με την Οδηγία 2010/31/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και λοιπές διατάξεις» ΦΕΚ 42/19-2-2013.
  • «Προκήρυξη του προγράμματος “Εξοικονόμηση κατ’ οίκον”, που θα υλοποιηθεί στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2007− 2013» ΦΕΚ 1262 Β΄/6-8-2010.
  • «Οδηγός του προγράμματος “Εξοικονόμηση κατ’ οίκον”», ΦΕΚ Β54/26-01-2011.
  • «Τροποποίηση οδηγού του προγράμματος “Εξοικονόμηση κατ’ οίκον”» ΦΕΚ B 675/7-3-2012.
  • ΤΕΕ, «Θεσμικό πλάισιο-μεθοδολογία ενεργειακής απόδοσης κτιρίων», Α έκδοση, Αθήνα 2011.
  • ΥΠΕΚΑ «Οδηγός Εφαρμογής Προγράμματος “Εξοικονόμηση κατ Οίκον”», Αθήνα 2012.

Γράφει η Κατερίνα Χριστοφοράκη – MSc Αρχιτέκτων-Πολεοδόμος ΕΜΠ, ΥΔ Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ – Πιστοποιημένος Ενεργειακός Επιθεωρητής.


Πηγή: www.buildinggreen.gr

0 comments:

Post a Comment